ابن جزار القيرواني

مقدمه 7

طب الفقراء والمساكين

سرآغاز اى نام تو بهترين سرآغاز * بىنام تو نامه كى كنم باز كتاب حاضر رسالهء دكترى خانم دكتر وجيههء آل طعمه است كه در دانشگاه غرناطه از بلاد اسپانيا با استفاده از بورس تحصيلى مؤسّسهء « التّقدّم العلمى » كويت تحرير گرديده است . كتاب طب الفقراء ، چنان كه از نام آن برمىآيد ، براى درويشان و مسكينان ، كه به علت عدم استطاعت مالى نمىتوانند دسترسى به پزشك و داروهاى دشوارياب پيدا كنند ، تأليف شده است . مؤلف پيش از اين كتابى در طب تحت عنوان زاد المسافر تأليف كرده كه به قول خود أو خبر آن در شهرها پراكنده گرديده و حكيمان اثر آن را نيكو شمرده‌اند ولى كتاب حاضر را تأليف كرده و در آن داروهايى را معرفى كرده است كه با سهولت و آسانى و با مؤونت كم در اختيار تهىدستان و فقيران قرار مىگيرد . اين توجه و عنايت أو به فقيران و مسكينان براساس سنت ديرين پزشكان بوده كه صناعت شريف پزشكى را در خدمت همهء خلق قرار دهند و حتى جانب فقيران و تهىدستان را بيشتر رعايت كنند ، چنان كه بقراط دعوت شاهان را با هديه‌هاى فراوان نمىپذيرفت ولى فقيران روستاهاى آتن را به رايگان درمان مىكرد و يا همچون رازى كه الطب الملوكى را براى والى طبرستان نوشت و من لا يحضره الطبيب را هم براى كسانى نوشت كه توان رجوع به پزشك را ندارند ، از اين روى بود كه اين كتاب رازى را طب الفقراء نيز مىگفتند . در اين سرآغاز مناسب است شرح حالى اجمالى از نويسندهء كتاب ، يعنى ابن جزّار قيروانى ياد شود تا فارسى زبانان كه نمىتوانند از مقدمهء مصحح كتاب بهره‌مند شوند آگاهى مختصر از مولف و شخصيت علمى و مقام والاى أو در فن پزشكى به دست آورند .